Economie in een veranderend bestuurlijk landschap

door Aad van Uffelen

Westland 11.02.2014 - Op 7 februari organiseerde de Gemeente Westland een symposium met veel sprekers die ons een orgie voorschotelden van mooie woorden,...

unieke perspectivische vergezichten, roem, macht, glorie en veel lof over Westland en haar unieke kansen op wereldleiderschap in Hortitech! Een mand vol eieren is geproduceerd, maar de kans is klein dat het tot uitbroeden komt.
Vele rapporten en toespraken verdwijnen na het applaus, nog sneller dan het licht, in een la ergens in een ‘’oud en vervallen’’ Westlands gemeentehuis. Zoals het gelauwerde rapport van Prof Nijkamp uit 2010 ‘’Vitaal tuinbouwcluster 2040’’  dat in ’s-Gravenzande werd gepresenteerd als het ei van Columbus, met vergezichten op een glorieuze wereldwijde macht en glorieuze toekomst voor de Westlandse Greenport. Het is in het niets verdwenen.

De bestuurlijke daadkracht die nodig is om binnen 10 jaar de transitie naar een duurzame schone economie en samenleving te maken is in het symposium onderbelicht gebleven. Ieder deed zijn eigen ding en men sprak soms langs elkaar heen of presenteerde een stuk verkiezingsprogramma. Zeker er werden ook heel goede dingen gezegd. Maar over de werkelijke situatie van de Westlandse economie en de tuinbouw werd niet gesproken. Over 15 jaar is het Nederlandse gas op en de energievoorziening in gevaar, de vraag; wat dan… moet nog worden gesteld. Niemand maakt zich zorgen zo lijkt het. In het glorieus oreren worden altijd dezelfde paar succesbedrijven en icoonprojecten genoemd, maar er is natuurlijk heel veel meer aan de hand. Er liggen kansen, maar of het ‘’ouwe denken’’ die kan benutten is twijfelachtig.

Men sprak met ontzag over het heilig verklaarde glasareaal van Westland, dat tot in eeuwigheid in stand moet blijven. We moeten natuurlijk zuinig zijn op de primaire en secundaire sector en de gezamenlijke innovatieve en productiekracht als economisch tuinbouwgebied. Of dat ook echt nu en naar de toekomst rendabel is liet men maar in het midden. Dat men voorbij gaat aan de opkomende trend van vertikaal telen en ‘’local for local’’ is eigenlijk niet belicht. Vooral voor bepaalde teelten als sla is vertikaal telen toekomstgeschikt, voor tomaten ligt dat anders.

Deze vraag is ook belangrijk ‘’wat wil de consument’’ ? Wij kunnen wel denken dat wat wij willen we door hun strot kunnen drukken, maar zo werkt het niet meer. De sector zal de productkwaliteit en -keuze en voordelen zoals voor gezondheid nog veel sterker moeten promoten om zo de keten te versterken.  Microsoft heeft veel schade door Vista en Windows 8, beiden mislukt, ook zij dachten de consument hun idee te doen slikken. De consument bepaalt in feite wat we hier moeten produceren. Een duwstrategie; U eet wat wij voor u telen, sluit niet aan bij de mondige consument die stelt; Wat wil ik eten / kopen?



Veel glas is de afgelopen 25 jaar al verdwenen in Westland. Feit is dat over luttele jaren nog meer glas zal verdwijnen en dus de kracht van het totale pakket verzwakt en minder uniek wordt. Juist die bundeling maakt de innovatieve kracht van de sector zo belangrijk. De veiling groeit niet meer en zal afbrokkelen, digitalisering versnelt en goederen gaan steeds minder afstand afleggen wat op zich gunstig is voor klimaat en milieu. Maar het kan grote veranderingen in Westland teweegbrengen.  Waarom nu nog al die dure extra wegen (vaak op de verkeerde plaats) aanleggen is een vraag die niemand beantwoorden wil. Zijn er misschien (geheime) plannen op hoog niveau voor wat men met Westland wil?

Economie in een veranderlijk bestuurlijk landschap eist transitie van leiderschap naar open, dynamisch, transparant, adaptief en creatief, waarbij ook naar burgers moet worden geluisterd en met hen gecommuniceerd. En het moet met meer kennis en actie en onder de vlag van vertrouwen en betrouwbaarheid /integriteit. Men moet de juiste dingen doen op het juiste moment. Nu is het politieke leiderschap meestal en zeker in Westland, de remmende factor in de ontwikkeling van de noodzakelijke nieuwe duurzame economie voor Westland.
Er is te weinig aandacht voor de keuze van een nieuwe circulaire economie en samenleving, die niet meer draait op vervuilende fossiele energie, het gaat niet snel genoeg. Bestuurders weten niet hoe daarmee te acteren en blijven steken in hun eigen verleden, het ouwe denken!

Als containerbegrippen, mooie woorden, dure volzinnen, dooddoeners en fraaipraterij de toon zetten, dan is dat goed voor het eigen ego, maar zal de crisis niet uit het slop halen.  Veel moois is op dit symposium gehoord door de ca. 75 aanwezigen waarvan een groot deel ambtenaren en een deel politici van hier en van ver weg. De top van het Westlandse bedrijfsleven was bijna volledig afwezig. Er zijn veel stippen op de horizon gezet en  pronkveren zijn geplaatst, maar er is weinig over het thema van het symposium gezegd, laat staan dat is aangegeven hoe verder! Het doel van het symposium is dus niet gehaald!

Ik vind dat we het ouwe vernielende fossiele denken moeten inruilen voor een nieuwe schone circulaire economie en daar moet het bestuurlijke beleid op worden afgestemd, alleen samen kan het lukken. Dan komen we uit de crisis, we gaan produceren waar behoefte aan is en kunnen dan een nieuwe economische bloeiperiode tegemoet zien. Daarbij is het ook van belang dat we inzien wat de ontwikkelingen zijn op vertikaal telen, de verandering in goederenstromen, de digitalisering, 3D-printen en gevolgen hiervan voor de food sector en noem maar op.

De vraag is of het huidige gemeentebestuur, een groot deel van het ambtenarenkorps en politici in staat zijn die snelle kanteling te maken om tot een effectievere aansturing en besluitvorming te komen. Nu zwalkt het bestuur en evolueert het bedrijfsleven veel sneller naar een duurzame economie. Er zijn te veel bestuurlijke lagen die allemaal naast elkaar opereren met zo lijkt het eigen doelen en belangen en met heel veel dik betaalde banen.  De traagheid van het huidige bestuurlijke denken in Westland is zorgelijk.

Het baart je als burger wel zorgen dat men veel geld uit geeft aan een symposium als dit en wat het kost om al die ambtenaren een dag op een stoel te zetten en voor de dag veel voorzieningen te treffen! Het symposium roept vragen op van nut en noodzaak. Veel nieuws heeft het niet gebracht, maar leermomenten zijn er altijd wel. En heel veel hoera-verhalen, waarbij onze eigen burgemeester de boventoon voerde in glorieuze vergezichten. En och, de meesten gingen tevreden huiswaarts en morgen is alles zoals gisteren! Helaas blijft de realiteit van de snel veranderende toekomst van Westland in duister gehuld en is men bestuurlijk niet in staat het volk adequaat en eerlijk te informeren en snel perspectief te bieden aan de bedrijven.

Aad van Uffelen
Naaldwijk