Tekst en uitleg over reconstructiegbieden Poelzone en Boomawatering

College Westland

's-Gravenzande 04.09.2016 - De fractie Westland Verstandig heeft collegevragen gesteld over bestaande reconstructiegebieden Poelzone en Boomawatering

en vragen gesteld over hoe burgerbouwkavels in Westland tot stand komen.

Ingevolge het bepaalde in artikel 26 van uw "Reglement van Orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de Raad van de gemeente Westland 2013", beantwoorden zij deze vragen.

Vraag 1

In het reconstructiegebied Boomawatering wordt al jarenlang gereconstrueerd. De vraag is wat de resultaten tot nog toe zijn en wat de kosten zijn die in totaal door zowel gemeente, provincie, Haaglanden en het Rijk in zo’n gebied gestopt zijn? Wat is het effect tot nog toe en hoeveel tuinderijen hebben ingestemd met reconstructie en in hoeverre zijn schaalvergrotingen gerealiseerd. Deze vraag heeft betrekking op het verleden alsook wat de toekomst is. De gebiedsontwikkelaar heeft recent tijdens een informatieavond aangegeven dat voor 2017 een aantal schaalvergrotingen te verwachten zijn. Hoeveel en in welk deel van de Boomawatering gaat dat gebeuren?

Antwoord 1

Boomawatering is destijds aangewezen als prioritair glastuinbouwgebied. Het gebied liet zich kenmerken door een kleinschalige, rommelige verkavelingsstructuur met infrastructurele knelpunten. Uw raad heeft, om deze knelpunten aan te pakken, een bedrag van 33 miljoen euro beschikbaar gesteld (na de heroriëntatie in 2013 neerwaarts bijgesteld naar 25 miljoen euro) zodat het gebied beter geschikt kon worden gemaakt om te kunnen functioneren als duurzaam glastuinbouwgebied. Het accent lag hierbij vooral op het verbeteren van de infrastructuur. Duidelijk is dat de gemeente uitsluitend faciliteert en zelf geen herstructureringsprojecten uitvoert. Herstructurering moet immers op basis van vrijwilligheid door de ondernemers zelf worden uitgevoerd. De volgende resultaten zijn al bereikt:

·                                                                      aankoop gronden en bedrijven ten behoeve van en de aanleg van Van Leeuwenhorstlaan;

·                                                                      aanleg rotonde Van Leeuwenhorstlaan/Monsterseweg/De Poel;

·                                                                      aankoop gronden ten behoeve van verbetering Casembrootlaan/Middenweg

·                                                                      aankoop gronden ten behoeve van verbetering aansluiting Boomaweg/Molenweg;

·                                                                      realisatie uitplaatskavels voor bedrijven Van Ruyvenlaan;

·                                                                      vervanging brug Casembrootlaan;

·                                                                      realisatie uitplaatskavels voor woningen Casembrootlaan;

·                                                                      uitplaatskavels voor bedrijven aan Monsterseweg en Poeldijkseweg;

·                                                                      concrete verplaatsing van woningen;

·                                                                      vergraven van watergangen en wijzigingen in waterstructuur;

·                                                                      resterende kavels in eigendom van de gemeente worden geschikt gemaakt voor de glastuinbouw en aangeboden aan de markt;

·                                                                      daarnaast is het bestemmingsplan Glastuinbouwgebied Boomawatering opgesteld en vastgesteld.

Met de uitvoering van het project is tot op heden 23 miljoen euro gemoeid. Hier staat tegenover dat er uit de grondposities in Boomawatering nog inkomsten te verwachten zijn. Nog belangrijker is echter dat het gebied door de investeringen beter is ontsloten, een betere waterstructuur heeft  gekregen en beter dan voorheen geschikt is voor herstructurering en schaalvergroting. Met de aantrekkende economie biedt dit kansen voor de glastuinbouw.

Het project Boomawatering is overigens uitgevoerd in nauw overleg met LTO en de glastuinbouwondernemers uit de Boomawatering. Er zijn meerdere ondernemersbijeenkomsten gehouden, waarbij de ondernemers zelf knelpunten en verbeterpunten konden aangeven. Daarnaast zijn alle ondernemers persoonlijk benaderd door de gebiedsbemiddelaar om de mogelijkheden van het bedrijf te bezien.

Collegevragen inzake oneigenlijke handhaving bestemmingsbeleid

Tijdens de raadsinformatieavond van 19 januari 2016 heeft de gebiedsbemiddelaar de raad geïnformeerd over de resultaten van deze inventarisatie. In de Poelzone en Boomawatering wil 1/6 van het aantal bedrijven uitbreiden, de helft wil op korte of langere termijn stoppen en 1/3 van het aantal bedrijven wil ongewijzigd op de huidige locatie het bedrijf voortzetten. Op basis hiervan was de gepresenteerde conclusie dat ca. 2/3 van het aantal bedrijven in Poelzone en Boomawatering (onder voorwaarden) wil deelnemen aan een herstructurering. Vervolgens heeft de gebiedsbemiddelaar tijdens voornoemde raadsinformatieavond meegedeeld dat er in de Poelzone en Boomawatering 17 herstructureringsplannen zijn gemaakt met een omvang van 2,5 tot 15 ha. en dat hij verwacht dat er in 2016/2017 4 plannen zullen worden gerealiseerd. De fractie Westland Verstandig vraagt naar de locaties van deze plannen. Hierover kunnen mededelingen worden gedaan nadat alle grondtransacties definitief zijn. Dat is op dit moment aan de orde voor één van de plannen, aan de Baakwoning te Naaldwijk. Tenslotte heeft de gebiedsbemiddelaar de raad geïnformeerd over de oorzaken waarom nog niet voor alle 17 plannen tot uitvoering is overgegaan.

Conclusie: de gemeente heeft – mede met geld van het Rijk – geïnvesteerd in de ruimtelijke randvoorwaarden waarbinnen de herstructurering zelf tot stand kan komen. Herstructurering is aan de markt. De markt heeft de laatste jaren bijna stil gelegen door het economisch klimaat. Onze verwachting is dat we de komende jaren diverse herstructureringen tot stand zien komen.

Vraag 2

Welke plannen waren en aanvankelijk bij de reconstructie en welke tijdsplanning was daaraan verbonden? In de loop der tijden heeft een versobering van het plan plaatsgevonden. Welke versoberingen en is ook na die versoberingen nog wel sprake van een volwaardige reconstructie? Welke delen moeten nog uitgevoerd worden? Kan een verdeling worden opgegeven van kosten die de gemeente in zijn totaliteit heeft gemaakt aan Boomawatering en kosten van overige overheidsinstanties?

Antwoord 2

Het eerste plan voor de Boomawatering was ambitieus. Bij de grondverwerving bleek al snel dat er onvoldoende middelen waren om dit in zijn geheel en in één keer te kunnen uitvoeren. In verband hiermede is eind 2012 in overleg met de ondernemers in het gebied de heroriëntatie Boomawatering vervaardigd en aan uw raad voorgelegd. Op basis van de heroriëntatie worden afhankelijk van de inkomsten onderdelen van het project uitgevoerd. Van de projectonderdelen zijn veel van de gewenste onderdelen – naast de hoogste prioriteiten – gerealiseerd of in voorbereiding. Het laatste deelproject, het rechttrekken van de Middenweg, vindt plaats in 2017.

Zie verder het antwoord op vraag 1.

Vraag 3

In het Boomawateringgebied is bijvoorbeeld langs de Casembrootlaan zichtbaar dat een aantal bouwkavels of beschikbaar zijn of waar nu woningen op gerealiseerd worden. Wat zijn dat voor woningen? Zijn dat burgerwoningen of agrarische woningen? Hoe komen die bouwmogelijkheden tot stand?

Antwoord 3

Een van de grote obstakels bij herstructurering en schaalvergroting is dat er (bedrijfs)woningen midden in het gebied liggen. Deze woningen zullen moeten wijken alvorens herstructurering of schaalvergroting kan plaatsvinden. Om dit probleem te kunnen oplossen is in het bestemmingsplan de mogelijkheid opgenomen om de in de weg liggende woning elders te herbouwen (uitplaatsing), met inachtneming van de saldo 0-benadering. Om herstructurering te bevorderen is het bedoelde gebied aan de Casembrootlaan in de heroriëntatie aangewezen als uitplaatslocatie voor in de weg liggende woningen. De woningen op deze uitplaatslocatie zijn niet meer verbonden aan een glastuinbouwbedrijf en krijgen derhalve de bestemming “Wonen”.

Voor elke woning is of wordt een wijzigingsplan vastgesteld. De vastgestelde wijzigingsplannen zijn voor een ieder op www.ruimtelijkeplannen.nl op te vragen.

Vraag 4

Wordt bij handhaving überhaupt gekeken naar de omgeving en of er sprake is van mogelijke schaalvergroting of dat feitelijk mogelijk is en of überhaupt interesse bestaat bij de eigenaren van belendende percelen om aan schaalvergroting te doen? Wordt dit aangenomen?

Antwoord 4

Bij de beoordeling van het strijdige gebruik van gronden en/of opstallen wordt vanzelfsprekend ook naar de omgeving gekeken. In het bijzonder wordt bekeken of de gronden nog kunnen worden aangewend voor de glastuinbouw, al dan niet na schaalvergroting of reconstructie. Dat kan zijn fysiek glas, maar ook ruimte voor andere voorzieningen, zoals bedrijfsruimte, voorterrein, wkk-installaties, watersilo’s, warmteopslagtanks, waterbassins, vergraven water, etc. De vraag of er wel of niet interesse bestaat bij de eigenaren van belendende percelen is voor ons een zeer moeilijk te beantwoorden vraag. Veelal delen ondernemers met schaalvergrotings- of reconstructieplannen hun plannen niet met de gemeente of andere partijen – zeker niet als die plannen nog niet vergevorderd zijn – omdat zij vrezen daardoor in een verslechterde onderhandelpositie te raken. Daar komt bij dat ook ondernemers die (nog) geen eigenaar zijn van belendende percelen interesse kunnen hebben in de kavel. Het enkele feit dat bij de gemeente niet bekend is of er op dit moment concrete interesse in de kavel bestaat, is dus niet doorslaggevend bij de beslissing om wel of niet te handhaven. Als bekend is dat er wel concrete interesse is, dan kan dat wel tot gevolg hebben dat aan een zaak een hogere prioriteit wordt toegekend.

Doorstart van project Boomawatering

Vraag 5

Bestaat bij de reconstructie Boomwatering een idee hoeveel glas er van oorsprong was en hoeveel vierkante meter glasoppervlakte er moet zijn na uitvoering van de reconstructie?

Antwoord 5

Wij weten dat er in 2005 circa 151 hectare fysiek productieareaal (kas+bedrijfsruimte) aanwezig was in het projectgebied. In 2013 was dit nog 143 hectare (-8 hectare). Het geven van cijfers over oppervlakte glas is echter geen goede indicatie voor de beoordeling of het project Boomawatering geslaagd is. Een modern glastuinbouwgebied is niet uitsluitend meetbaar door een kwantitatieve analyse, maar behoeft ook een kwalitatieve analyse. Daar komt bij dat de maatregelen om de knelpunten op te lossen over een langere periode zijn uitgesmeerd, zodat niet direct op alle fronten effect te verwachten is. Daarnaast hebben de meeste investeringen betrekking op de infrastructuur en volgt herstructurering vaak pas enige tijd nadat de infrastructurele verbeteringen zijn doorgevoerd. Kortom: het is een project waarvan de resultaten pas op langere termijn kunnen worden beoordeeld.

Verder is van belang dat het project is uitgevoerd in economisch buitengewoon moeilijke tijden, waarin veel ondernemers het moeilijk hadden en even niet aan herstructurering dachten of wanneer zij dat wel deden, tegen problemen aanliepen met de financiering. Ook blijkt dat potentiële verkopers van tuinbouwgrond soms niet bereid zijn om dat tegen de huidige marktwaarde te doen. Verder blijkt dat het uitplaatsen van woningen een intensief en langdurig project is. Ook de voor herstructurering/schaalvergroting noodzakelijke beëindiging van strijdig gebruik van agrarische glastuinbouwgronden is een factor waardoor herstructurering wordt vertraagd. Dit wordt nu wel aangepakt, maar neemt tijd in beslag.

Vraag 6

Her en der worden in Westland bouwkavels aangeboden. Het betreft dan de bouwmogelijkheid van een burgerwoning. Genoemd kunnen worden een aantal bouwkavels aan de Kleine Achterweg in Naaldwijk, welke kavels gelegen zijn te midden van glastuinbouw. Waarom worden die kavels nu met een burgerbestemming uitgegeven? Na realisering van de woningen zullen deze staan midden in het glastuinbouwgebied. Hoe komen dat soort plannen tot stand? Hetzelfde geldt voor de uitgifte van percelen bouwgrond aan de Zwartendijk. Waarom worden nou net die gebieden aangewezen voor burgerbestemming? Ook aan de Noordlandselaan in ’s-Gravenzande zijn een aantal bouwkavels uitgegeven en er is nog één kavel dat uitgegeven moet worden. Waarom nou net die kavels bestemd voor burgerwoning?

Antwoord 6

Het gaat te ver om allerlei individuele gevallen te bespreken in deze beantwoording. Wij beoordelen aan de hand van de door uw gemeenteraad aangegeven criteria of woningen mogen worden uitgeplaatst en of de uitplaatslocatie voldoet aan de voorwaarden. Van essentieel belang is dat de uitplaatslocatie de glastuinbouw nu en de toekomst niet in de weg ligt. Over de vraag of hiervan sprake is, vragen wij onder meer advies aan de glastuinbouwdeskundige als bedoeld in het bestemmingsplan. De daadwerkelijke uitplaatsing kan pas plaatsvinden nadat een wijzigingsplan procedure is doorlopen. Voor de kavels aan Noordlandselaan is destijds een aparte procedure doorlopen. Kortheidshalve wordt voor dit project verwezen naar www.ruimtelijkeplannen.nl.

Vraag 7

Kan het college opgeven hoeveel kavels in Westland in glastuinbouwgebieden liggen en die de mogelijkheid van burgerwoning kennen? Kan dan per bouwkavel worden aangegeven met wie en waarom afspraken zijn gemaakt voor een burgerwoning?

Antwoord 7

Informatie over de planologische gebruiksmogelijkheden van gronden en bouwwerken is te vinden op www.ruimtelijkeplannen.nl waar voor een ieder de bestemmingsplannen Glastuinbouwgebied Westland, Glastuinbouwgebied Boomawatering en wijzigings- en uitwerkingsplannen raadpleegbaar zijn. Deze plannen en daarin opgenomen gebruiksmogelijkheden, dan wel de randvoorwaarden daarvoor, zijn door uw raad vastgesteld.

Wat betreft toekomstige gebruiksmogelijkheden kan worden aangegeven dat er kavels zijn waar omzetting van de bestemming naar ‘Wonen’ mogelijk lijkt. Dit geldt bijvoorbeeld voor bepaalde woningen in het lint, maar ook in andere gevallen. Welke woningen er in de (nabije) toekomst kunnen worden omgezet is echter nog niet volledig uitgekristalliseerd. Dit wordt nader onderzocht in de gebiedsverkenningen, die een uitvloeisel zijn van het Strategisch handelingsperspectief Greenport Westland-Oostland. Definitieve keuzes hieromtrent worden gemaakt bij de actualisatie van de bestemmingsplannen, op basis van de meest actuele inzichten.

Vraag 8

Kan het college voorts opgeven bij hoeveel woningen de laatste vijf jaren ingestemd is door het college om in afwijking van de agrarische bestemming deze voor een burgerbestemming te gebruiken en welke criteria uw college daarbij aanhoudt?

Antwoord 8

Voor de beantwoording van deze vraag dient onderscheid te worden gemaakt tussen agrarische bedrijfswoningen waarvan de bestemming (op verzoek) is omgezet naar de bestemming “Wonen” en (bedrijfs) woningen die (na sloop) zijn uitgeplaatst (al dan niet met subsidie) naar een andere locatie met de bestemming “Wonen”.

Alleen al in het bestemmingsplan Glastuinbouwgebied Westland en Boomawatering zijn er 162 woningen omgezet. Daarnaast zijn er, na vaststelling van de bestemmingsplannen Glastuinbouwgebied Westland (december 2012), Boomawatering (november 2013) en Poelzone (maart 2013), 37 wijzigingsplannen, die voorzien in één of meerdere uitplaatsingen/omzettingen van woningen gevoerd. Deze zijn terug te vinden op www.ruimtelijkeplannen.nl.

Voor de relevante criteria wordt verwezen naar de door uw raad vastgestelde bestemmingsplannen voor het glastuinbouwgebied (zie bijvoorbeeld artikel 3.7.1 en artikel 3.7.3 van het bestemmingsplan Glastuinbouwgebied Westland).

Vraag 9

HOT zou de komende tijd nog een nieuw reconstructiegebied gaan beetpakken, althans zo heeft de heer Veerman tijdens de informatieavond beweerd. Dit gebied zou in januari 2017 gereconstrueerd “zijn”. Onze fractie heeft aan de heer Veerman aangegeven dat wij hem graag weer in januari 2017 terugzien met het gebied welk gebied dat is geweest. Welk gebied van Westland staat nu als eerste op de nominatie om ook gereconstrueerd te worden en is dat hetzelfde gebied waar ook HOT het over had?

Antwoord 9

Het Ontwikkelingsbedrijf Herstructurering Westland van de Stichting HOT is op dit moment in oprichting. Er is een projectdirecteur aangesteld. Daarnaast is een aantal bemiddelaars actief in het gebied. Zij zoeken naar kansrijke locaties voor herstructurering en doen dat in het hele Westland. Deze verkenningen kennen een hoog vertrouwelijk karakter en hierover wordt niet gecommuniceerd. Wel wordt, na instemming van betrokkene(n) en in vertrouwelijkheid, afgestemd met de gemeente, de Stichting Vitaal Westland en andere direct belanghebbenden, als dat opportuun is. Het is een misvatting dat het Ontwikkelingsbedrijf op één locatie of deelgebied actief is. Het Ontwikkelingsbedrijf heeft een hoge ambitie meegekregen als het gaat om het aantal te herstructureren hectares per jaar. De praktijk gaat uitwijzen welke hoeveelheden haalbaar zijn. Daarbij is de bereidheid van de zittende tuinders om tot verkoop over te gaan één van de belangrijkste sleutels, naast een effectief uitplaatsingsbeleid voor woningen en andere functies, een heldere handhavingsstrategie en een slimme samenwerking op het gebied van infrastructuur (weg, water) en energie. Ook de financiële spankracht van investerende ondernemers en de beschikbaarheid van kavels voor een marktconforme prijs zijn belangrijke factoren.

Wij gaan er vanuit uw vragen met deze brief te hebben beantwoord.

Burgemeester en wethouders van Westland,

de secretaris,                       de burgemeester,

M. van Beek

J. van der Tak